|
I.- GOBERNU AURRERAKOIA, AURRERA EGITEKO
Euskadi, aurrera doan Herria
Azken legealdian, politika munduko iskanbilek eta hedabideetako zalapartak sarritan ezkutuan utzi dute aurrera doan herri honetako benetako egoera. Non geratu dira gure ekonomia maldan behera amilduko zela zioten mehatxu haiek, gaur egun dugun elkarbizitzarako esparruaren inguruko eztabaida mahai gainean jartzea proposatze hutsagatik?
Zorionez, harrotasunez eta pozik esan dezakegu azken urteetan ekonomiako eta gizarteko adierazle guztietan asko aurreratu dugula. Gizartea gaur aurreko legealdia hasi genuenean baino prestatuagoa, modernoagoa eta orekatuagoa da.
Datu batzuk baino ez ditut azalduko, hori hala dela erakusteko.
2001 eta 2004. urteen artean, eta biztanle bakoitzaren errentari dagokionez, Euskadi Europaren bikoitza hazi da, eta beraz, Europako Batasunarekiko errenta-konbergentzia gainditu du, eta errenta erabilgarriari dagokionez, estatuko aurreneko lekuan dago.
Gure historia osoan zehar inoiz izandako biztanle landunen kopuru handiena lortu dugu. Eustat-ek dituen azkeneko datuen arabera, hau da, 2005eko lehen hiruhilabetekoari buruzkoak, Euskadin lana duten 936.000 pertsona daude, eta langabezia-tasa, berriz, azken 25 urteetako baxuena da, % 7koa hain justu, hau da, Europako batez bestekotik bi puntu behera eta estatuko batez bestekotik hiru puntu beherago. Horrekin batera, eta lehen aldiz, lanik gabe dagoen emakumeen kopurua, kopuru absolutuetan, gizonezkoena baino apalagoa da.
Gure bizitza-itxaropena munduko bigarren luzeena da, justu Japoniako biztanleen atzetik.
20 eta 24 urte arteko gazteen %80 baino gehiagok bigarren mailako edo goi mailako ikasketak gainditu ditu, eta horren arabera, Europako sailkapeneko bosgarren lekuan gaude hezkuntza mailari dagokionez.
Eta gizarte orekatuago eta solidarioagoa ere bagara, nahiz eta oraindik zer egina badagoen. Esaten ari garenaren inguruan, ez dut estatuarekiko konparaziorik egingo osasun arloan, babestutako etxebizitzen arloan, elkarlanerako programen esparruan, inmigrazioaren aldeko lanean eta abar. Datu bat baino ez dut aipatuko esandakoaren erakusgarri: gure gizartea erreferentzia da marjinazioaren aurka borroka egiteko programei dagokienez. Euskadi izan zen oinarrizko errenta bat eta gizarte arloko larrialdiko laguntzak legez onartu zituen lehen erkidegoa, hain zuzen ere lan-merkatura iristeko arazoak zituzten herritarrei laguntzeko. Azkeneko lau urteetan, gizarte arloko laguntza horiek gora egin dute nabarmen, eta ez soilik kopuruari dagokionez; izan ere, 2000. urtean 69 milioi eurotakoak izan ziren, eta 2004.ean, berriz, 138 milioikoak, baina horrekin batera, eta kualitatiboki, 2000. urtean lanbide arteko gutxieneko soldataren % 61 ziren, eta 2005ean, berriz, %84.
Bukatzeko, esan beharrekoa da Euskadira etorritako bisitarien kopurua joan zen urtean 1.750.000ra iritsi zela, orain arteko errekorra, eta horrek erakusten duenez, kanpotarrentzat gero eta erakargarriagoa da gure herria, bizitza kalitate handikoa eta ezagutu eta bertan gozatzea merezi duena.
Ondorioz, egia da, asko aurreratu dugu, baina bistan da oraindik ere asko dugula aurrera egiteko esparru guztietan. Izan ere, gizarte moderno batean, eta euskal gizartea gizarte modernoa da, oso garrantzitsua da autoestimuaz jardutea, baina horrekin batera, autokritika egiteko gauza ere izan behar dugu, erronka berriei, helmuga berriei ekiteko.
Gizarte-konbergentzia eta konbergentzia teknologikoa, guztion hurrengo erronkak.
Aurreko legealdian hartutako konpromisoa errenta eta enpleguaren arloan Europako Batasuneko zenbatekoekin bat egitea izan zen, eta lortu ez ezik, gainditu ere egin ditugu kopuru horiek. Eta esandakoa ez da izan Jaurlaritzaren eta euskal erakundeen kudeaketaren meritua soilik; euskal gizarte osoaren ahalegin solidarioaren emaitza dira datu horiek. Denok izan gara lortu ditugun emaitza onen eragile.
Dena den, ez da ahaztu behar iraganean lortutako arrakasta horiek ez dutela esan nahi etorkizuneko ongizatea bermatuta dagoenik. Mundua oso azkar ari da aldatzen. Eraldaketa sakona ari gara bizi izaten, eta ez soilik ekonomiaren esparruan; gizartea bera ere asko ari da aldatzen. Ia azkeneko bost urteetan soilik, aldaketa orokor sakona gertatu da ekonomia, kultura eta pertsonen arteko harremanetan, teknologia berrien garapenaren eta komunikazio-sareen eraginez.
Mundu osoan, informazioaren eta ezagupenaren gizarte-eredu berria ari da sortzen, eta horrek ez die soilik enpresen eta multinazionalen arteko lehiari eragiten, baita pertsonen arteko harremanei ere.
Esandakoaren eraginez, Euskadik, euskal gizarteak ahalegin orokor handia egin behar du aldaketa berri horietara egokitu eta euskal herritar guztien ongizatea hobetzen jarraitzeko. Kokaleku berri horretan gakoa pertsonak dira. Prestakuntza jaso duten pertsonak, beharrezko arreta eta laguntza jasotzen duten pertsonak.
Hori horrela izanik, hasi berri dugun legealdirako ditugun helburuak argi eta garbi zehaztuta daude: Konbergentzia teknologikoa eta gizarte arloko konbergentzia lortu nahi ditugu, eta herri solidario gisa agertu nahi genuke nazio artean, munduko lehen hamar herrien artean dagoen herrialde gisa Giza Garapenaren Indizeari dagokionez.
Horiek dira gure gizarte osoarentzako helburuak. Esandakoa lortzeko, euskal gizartearen zerbitzuan jardungo duen gobernu aurrerakoia osatu nahi dugu. Pertsonen zerbitzuan, pertsona guztien zerbitzuan jardungo duen proiektu bat; garapen iraunkorra bultzatuko duen proiektu bat; munduratuko gaituen proiektu bat.
I.1) Pertsonen zerbitzuan, pertsona guztien zerbitzuan jardungo duen proiektu bat
Gure gobernu-proiektuaren erreferentzia nagusia pertsonak dira; pertsona guztiak. Inor ere ezin da geratu hazkunde ekonomikoak dakartzan onuretatik kanpora. Gizarte solidario eta orekatua eraikitzeko egingo dugu lan, merkatua pertsonen zerbitzura egongo den gizartea lortzeko, kontua ez baita hazkunde hori azkarra izatea, baizik eta denok batera aurrera egin ahal izatea, desorekarik gabe.
Aurrerabide etikoaren alde egin nahi dugu, garapen ekonomikoaren erdigunean pertsona egon dadin. Helburua hori izanik, gure gizarteko pertsona guztiek etxebizitza duin bat izatea ahalbidetuko duten programa eta gizarte arloko politika guztiak bultzatuko ditugu, horretarako, lanpostuak izatea erraztuz, hezkuntza, osasun eta etxebizitza arloan zerbitzuak eskuratzeko aukera eskainiz eta gizarte-babesa eta integrazio kulturala areagotuz.
Azken batean estatuan eta Europan erreferente bihurtuko den gizarte‑eredua eraiki behar dugu, ongizatean oinarritutako eredua.
Horretarako, politika sozial integratzailea bultzatu behar da, bi lan‑ildo nagusitan oinarrituta:
- Elkartasuna eta gizartearen aurrerabidea.
- Berdintasuna eta kulturaren arloko garapena.
- Elkartasuna eta gizartearen aurrerabidea, Euskadi soziala eraikitzen hasteko lehen euskarria
Lehen ardatz horren inguruan, integrazioa lortzeko eta bizitzaren kalitatea hobetzeko eraginik handiena duten zerbitzu eta politika publikoak sustatuko ditugu, eta, horrekin batera, modu osagarrian, programa zehatzagoak ere eramango dira aurrera, bereziki ahulagoak diren giza taldeei laguntzeko.
Gure ustez elkartasuna ez da besterik gabe karitatearen bidetik jotzea, estrategia aktibo batzuk aurrera eramatea baizik, horren bidez pertsona guztiek lan munduan sartzea lortu eta gizartean ere lekua izan dezaten, bereziki horretarako arazo handienak dituztenek.
Esandako helburu horri begira, gure ardura nagusia enplegua, lana izango da. Aurrera egin dugu lanpostuak sortzeari dagokionez, eta Europako neurrietan gaude langabeziako datuei begira.
Une hauetako erronka, berriz, lanpostu egonkor eta eskubideak dituztenak lortzea izango da. Helburu horri begira, Enpleguaren aldeko Erakunde arteko Plan bat aurkeztuko dugu, eta helburu nagusia lanpostuak sortzea eta lanpostuen aldi baterakotasuna eta prekarietatea gutxitzea izango da. Horri begira, kontratu egonkorrak egitea sustatzearen aldeko eta aldi baterako kontratuak muga gabeko kontratu bihurtzearen aldeko neurriak jasoko dira.
Esandakoaz gainera, ekintza positiboak jasoko dituzten programa bereziak ere zehaztuko dira, lan-mundura iristeko arazo handienak dituzten giza taldeei laguntzeko, eta laneko eta etxeko erantzukizunak bateragarri egiteko neurriak ere hartuko dira.
Enpleguak dagozkion eskubideak izan behar ditu, eta behar besteko babes-maila eta laneko segurtasuna bermatu behar ditu. Horretarako, Laneko Segurtasun eta Osasunerako Plan Zuzentzaile berria egingo da, laneko istripuen indizeak txikiagotu, eta Espainiako eta Europako batez bestekoen azpitik jarri arte.
Arlo soziolaboralean, gogoeta egin nahi dugu eragile ekonomikoekin eta gizarteko beste eragile batzuekin elkarlanean, elkarguneek gaur egun nola diharduten ikusteko, hain zuzen ere gune horiek eraginkorragoak izan daitezela lortzeko elkarrizketa soziala dinamizatzeari begira, ondorengo arloetan akordioak erdiestea erraztu nahi baita: egonkortasunean, produktibitatean, prestakuntzan, laneko segurtasunean eta enplegua sortzeko neurrietan.
Era berean, Euskal Enplegu Legeari ere ekingo diogu, enplegu-politikak behar bezala eta modu egokian gara daitezen. Hogeita sei urte igaro dira, eta, oraindik ere, enplegu-politika eragingarrien eskumenak emateko daude, eta, ezin dut atal hau amaitu, berriz ere, Estatuari eskumen hori eskatu gabe, ezinbesteko tresna baita guretzat enplegua sustatzeko estrategia integralari ekiteko orduan.
Bestetik, gaur egungo osasun sistema sendotu nahi dugu, zerbitzu publikoa, doakoa, unibertsala eta kalitatezkoa izan dadin, ezinbesteko tresna izango baita hori gizartea batzeko, eta baita oinarrizko euskarrietako bat ere gure ongizateko estatuan. Horri begira, gizarte eta osasun arloko laguntzarako Plan Estrategiko berria onartuko da; osasun arloan dauden ezberdintasunak %25ean murriztuko dira; kirurgiako operazio baten zain daudenen zerrendak modu eraginkorragoan kudeatzeko neurriak hartuko dira; osasun eta botiken arloko ikerketak areagotzea bultzatuko da; sendagai generikoak gero eta gehiago erabiltzea bultzatuko da, eta dauden osasun azpiegiturak hobetu eta berriak ere eraikiko dira.
Legealdi honetan benetan nabarmentzekoa izango da etxebizitzaren alde aurrera eramango den politika publikoa, kontuan izan behar baita etxebizitza duin bat eskuratzea dela gizatalde askorentzako gizarte arloko arazo nagusia, bereziki gazte askorentzat. Hori dela eta, okertzeko beldurrik gabe esan dezaket arlo honetan estatuan lehen lekuan egoten jarraitzeaz gainera, are gehiago sendotuko dugula eraikitzeko lurrak izan eta etxebizitzak egiteko politika aktiboa.
Horretarako, Etxebizitzako Plan Zuzentzailearen aurrekontua gutxika-gutxika handitzeko asmoa daukagu, Legealdiaren amaieran 200 milioi eurokoa izatera iritsi arte.
Bide horretatik, hartuko dugun lehenengo neurria Legebiltzar honetara Lurzoruaren Legearen egitasmoa ekartzea izango da, hain zuzen ere aurreko legealdian landu eta adostasuna lortu baitzen. Babestutako etxebizitzen lege-egitasmoa ere onartuko da. Era berean, Etxebizitzaren Plan Zuzentzaile berriaren bidez, % 50ean areagotuko da etxebizitza publikoen kopurua, eta etxebizitzak alokairuan hartzea ere sustatuko da, hutsik daudenak merkatuan jarriz, “Bizigune” izeneko programaren bidez. Esandakoaz gainera, adinekoentzako apartamentuen plan berezi bat abiaraziko da, hondatutako guneetan dauden etxebizitzak zaharberritzeko neurriak hartuko dira, eraikin zaharrak konponduko, ingurumenaren iraunkortasuna zainduko eta etxebizitzen arloan ere teknologia berriek lekua izatea bultzatuko da.
Legealdi honetan izango dugun lehentasunezko beste helburuetako bat pobreziaren aurka borroka egitea eta gizartearen marjinazioa jasaten dutenei lana aurkitzen laguntzea izango da. Gure konpromisoa Gizarteratzeko Erakunde arteko Euskal Plana idaztea da, bi eskubidetan oinarrituta: Gizarteratzeko arazorik handienak dituzten pertsonek gizarte arloko laguntzak jasotzeko duten eskubidea, eta laguntzok jasotzen dituztenek, aldi berean, lana aurkitzeko duten eskubidea.
Esandakoa lortzeko, sendotu egingo da oinarrizko errenta, eta Lanbide arteko Gutxieneko Soldataren bilakaeraren arabera egokitu; gizarte larrialdiko laguntzak areagotu egingo dira, eta, esandakoez gainera, lehentasuna izango du Pobreziaren Aurkako Planaren hirugarren ardatza deitu izan denak, hau da, lan-munduan sartzeak, bereziki “Auzolan” deituriko programaren bidez, lana lortzen laguntzeko enpresak sortzearen bidez eta enplegu soziala sustatuta, diputazio eta udalekin elkarlanean. Gure helburua hirugarren ardatz hori sendotzea da, arazo gehien dituzten pertsonei lan-munduan sartzen laguntzeko gastua areagotzearen bidez, eta legealdiaren amaieran partida hori gaur egun erabiltzen denaz alderatuta % 50 handiagoa izatea nahi dugu.
Gizarte-behar larrietarako laguntzak indartu egingo dira, eta, horien barruan, etxebizitzako sorospenak ere asistentziarako eta epe baterako diru-laguntzatzat joko dira, osagarri.
Neurri horiek batera, beste lege bat ere egingo dugu, bazterkeria sozialari aurre egiteko gaur egun dugun arautegia eta eskubide sozialen gutuna biak elkarri batzeko, era horretara, oinarrizko errenta pixkanaka unibertsala izan dadin eta familia-unitateen eredu berriei egoki dakizkien. Era berean, Gizarte Zerbitzuen Legea egokitu egingo da, gizarte arloko zerbitzu eta laguntzen katalogoa zehaztu eta erakundeen hiru mailen arteko koordinazioa hobetzeko.
Ekimen orokor horiekin batera, solidaritatearen eta gizarte‑aurrerabidearen arloan beste jarduera jakin batzuk ere burutuko dira, giza talde zehatzago batzuek dituzten arazoak konpontzen saiatzeko. Horri begira, Drogamenpekotasunei buruzko V. Plana abiaraziko da; ezinduak diren pertsonek lana aurkitu ahal izatea bultzatuko da, ezintasunak dituzten pertsonei arreta eskaini eta aurrera egiten laguntzeko erakunde arteko planaren bidez; beste norbaiten laguntasuna behar duten adinekoei zuzendutako zerbitzu publikoak sustatuko dira, beste norbaiten premia duten pertsonei laguntzeko erakundeen arteko plana abiarazita. Familiari laguntzeko erakunde arteko beste plan bat idatziko da, familiak behar dituen laguntza-moduak jasotzeko, eta horrekin batera, Familiako Bitartekaritzarako Lege Egitasmoa ere izapidetuko da, gatazkak dituzten familiei horiek gainditzen laguntzeko.
Immigrazioko Euskal Plana indartu eta zabalduko da, eta gazteei laguntzeko politika integrala eramango da aurrera, estrategia orokor baten bidez, bereziki ondorengo arloetan eraginez: prestakuntzan, lan-arloan sartzeko aukeretan, etxebizitzan eta kultura eskura izateko neurrietan.
Atal honekin amaitzeko, berariaz aipatu nahi dut haurrei eta nerabeei eskainiko diegun arreta berezia, Haurtzaroaren eta Nerabezaroaren Defendatzailetza eta Behatokia sortzearen bidez, eta berriki 0nartu den Haurtzaroari Arreta eskaintzeko Legearen bidez.
- Berdintasunaren eta kulturaren garapenaren oinarria
Jaurlaritzak aurrera eramango dituen ekintzen erdigunean pertsonak egon daitezen, gure jardunak izango duen bigarren ardatza berdintasunarekin, hezkuntzarekin eta kulturarekin zerikusia duten politikena izango da, hori baita benetan gizarte-aurrerabidean oinarritutako gobernu baten oinarria.
Asko aurreratu dugu berdintasunaren arloan; ez dago ganbera honen osaera ikusi besterik. Otsailaren 18an Berdintasunaren Euskal Legea onartu zen, eta benetan mugaegun historikoa izan zen, ziur asko hori baita gure autogobernuak orain arte betetako 26 urteetan zehar onartutako legerik garrantzitsuena. Benetan diotsuet, hala uste baitut: gure gizarteak etorkizuna izango badu, gauza izan beharko dugu emakumeek bizitzako arlo guztietan duten eginkizuna elkarbanatu, errespetatu eta aitortzeko. Horren inguruan, beste behin ere esan behar dut nire konpromisotzat hartu nahi dudala Berdintasunaren Legea oso-osorik garatzea, hain zuzen ere emakume eta gizonok elkarrekin bizi eta gure gizarteko arlo guztietan berdintasunean oinarrituta parte hartu dezagun. Hori lortzeko, beste neurri batzuen artean, Berdintasunerako Defendatzailetza eta ordaindu gabeko pentsioak bermatzeko funtsa abiaraziko dira.
Gainera, ezinbestekoa da emakumeak lan-merkatuan sartzeko erraztasunak jartzea, eta ez soilik gizartean bidezkoa delako, baita oinarri-oinarrizko eragileetako bat ere badelako gure sare ekonomikoaren eraginkortasuna eta produktibitatea areagotzeko. Bide horretatik, plan berezi bat sustatzeko asmoa dugu, eragile ekonomiko eta sozialekin elkarlanean, emakumeei lan-munduan sartzen laguntzeko, eta bereziki lanbide-heziketa eta unibertsitatean emakume gutxien dagoen arloetan.
Bestetik, gure gobernu-programan hezkuntza oinarri nagusia izango da pertsonen berdintasuna lortu eta denek gizartean lekua izan dezaten, eta, horrekin batera, gure ekonomiaren hazkundearen palanka izatea ere nahi dugu.
Eskola-porrotaren berri ematen duten tasak % 10etik beherakoak izatea nahi dugu, hau da, Europako herririk onenen parekoak, eta Euskadi ikaskuntzaren herrialdea bihurtu gura genuke; hezkuntzako erreferente izan nahi dugu ez soilik estatuan, baita Europan ere.
Esandakoa lortzeko, eta derrigorrezko irakaskuntzaren baitan, Euskal Hezkuntza Sistemaren Legea sustatuko da, beti ere hezkuntza‑administrazioaren eta eskola-komunitatearen artean ahalik eta adostasun handiena erdietsita. Gainera, ikastetxeen autonomia indartuko da, baita hizkuntza‑aniztasuna ere, eta horrekin batera, ikastetxeek kalitatearen ziurtagiriak lortzea, aukera-berdintasunaren aldeko politikak eta irakasleek lanbidean aurrera egiteko aukerak.
Unibertsitate-sistemaren baitan, Euskal Unibertsitate Sistemaren Legea garatuko dugu, hain zuzen ere hiru euskal unibertsitateak Europako goi hezkuntzako sistemaren barruan sartuta; horrekin batera, Euskal Unibertsitate Publikoak finantziazioa izatea bermatu eta gure ikasleek nazioartean lekua izan eta elkartrukean aritzea bultzatuko dugu.
Esparru horren barruan, unibertsitaterako beste plan bat onartu, titulu berriak sortu eta unibertsitate eta enpresen arteko lankidetza sustatuko da.
Arreta berezia jarriko dugu unibertsitatean oinarrizko ikerketak lekua izan dezan. Asmo hori izanik, eta Unibertsitateko Plan berriaren baitan, bitariko fundazio bat sortuko da, Jaurlaritzak eta Unibertsitateak parte hartuta eta enpresa pribatuen eta ikerketako erakundeen lankidetzari irekia, guztien arteko proiektuak aurrera eramateko.
Agentzia horrek unibertsitatearen baitako ikerketako arlo eta departamendu guztiak bildu eta koordinatuko ditu, enpresa pribatuekin batera landutako proiektuak bideratu eta Europa eta mundu osoko beste agentzia eta fundazioekin lankidetza-hitzarmenak zehaztuko ditu.
Lanbide Heziketaren esparruan, bete-betean jarriko da indarrean Lanbide Heziketako Euskal Plan berria, lanbide heziketa arautua nahiz etengabeko prestakuntza eta okupazionala kalitatezkoak eta lehiakorrak izan daitezen, eta, horrekin batera, lan-merkatuan integratzeko eta merkatu horrek bizi dituen aldaketetara etengabe egokitzeko bidea eskain dezaten. Esparru horretan Lanbide Heziketako Euskal Legea sustatu eta Lanbide Prestakuntzaren Euskal Kontseilua sortuko dira.
Bukatzeko, kultura eta euskara izango ditut hizpide, gure herri-nortasunaren osagaiak diren aldetik, eta pertsonengan oinarritutako estatu sozial baten kate-maila nagusia baitira. Eta pertsonak diogunean, baloreak dituzten pertsonez ari gara, sustraiak dituzten pertsonez, eta, aldi berean, munduari so dauden pertsonez. Horretarako, Kulturaren Euskal Plana garatuko dugu, ondorengo ardatzen inguruan egituratuta: euskara, kultur ondarea, kultura sortu eta hedatzea, kultur arloko azpiegiturak eta industria, eta ikus-entzunezko hedabideak.
Esparru horretan, museo, artxibo eta liburutegien euskal sistemak egituratuko dira, kasu bakoitzerako onartu beharreko legeak onartuta; Kultur arloko Azpiegituren Lege bat garatuko da, ikus‑entzunezkoen sektoreari bultzada emango zaio Ikus‑entzunezkoen Legea onartuz eta Ikus-entzunezkoen Euskal Kontseilua sortuta, eta esandakoez gainera, kulturaren inguruko industriak, ikusizko arteak eta arte eszenikoak sendotzeko programak ere bultzatuko dira.
Legegintzaldi honetan oinarrizko lehentasuna izan beharko da gure hizkuntzak gero eta hiztun gehiago izatea eta hizkuntzak erabilerako beste esparru batzuk ere bereganatzea. Helburu hori lortzeko, arreta berezia jarri behar dugu etorkinak hizkuntzari dagokionez errealitate elebidunean gizarteratzeko; gainera, euskara esparru sozio-ekonomikoan hedatzen hastea ere bultzatu behar da, eta baita informazio eta komunikazioaren teknologia berrien eremuan euskarak lekua izatea ere, eduki digitalak sortzearen bidez eta aplikazio berriak eta baliabide teknikoak garatuta.
Euskal gizarteak behin eta berriz erakutsi du borondate irmoa eta indarra dituela euskararen aldeko lanean jarritzeko. Aurrerantzean ere beharrezkoak izango dira hemen bizi garenon aupada, erantzukizuna, atxikimendua eta lankidetza, euskararen etorkizuna, gure herri-izatearen adierazgarri eta erakusle nagusiaren etorkizuna, Euskal Herrian erabakiko baita, inolako zalantzarik gabe.
I.2) Garapen iraunkorra bultzatuko duen proiektu bat
Teknologia eta iraunkortasuna izango dira ekonomiaren hazkundea bultzatzeko eta euskal gizarte osoaren ongizatea areagotzeko gure politikaren ardatzak.
Herri gisa izango dugun hurrengo erronka teknologiaren arloan ere Europako neurriekin bat egitea izango da. Ildo horretatik, Euskadiren bigarren eraldaketa ekonomikoaren alde egin behar dugu teknologiaren garapena oinarri hartuta, baina adierarik zabalenean ulertuta, hau da, ikerketako programak bultzatu, informazioaren eta ezagutzaren gizartea garatu, eta bikaintasun eta erabateko kalitatearen printzipioak enpresa eta erakundeetara iristea lortu behar dugu.
Ikerketarekin eta berrikuntzarekin dugun konpromiso publikoaren erakusgarri, Berrikuntzaren Euskal Agentzia abiaraziko dugu, Zientzia, Teknologia eta Berrikuntzaren Euskal Sistema koordinatu eta horri bultzada emateko. Agentziak sistemako eragile guztiak bilduko ditu bere baitan, berrikuntza kudeatzeko erreferentziazko eredu bat zehaztuko du, patenteak eta teknologia eskualdatzea sustatuko du, eta, esandakoez gainera, Europako proiektuetan parte hartzea eta nazioarteko harremanak lantzea bultzatuko du.
Gainera, berrikuntza eta garapen teknologikoko programetan egingo den gastu publikoaren zenbatekoak urtero gora egingo du Barne Produktu Gordinaren hazkunde nominalak baino kopuru handiagoan, eta lortu nahi dena da 2009an I +G arloko inbertsioetarako erabiliko den dirua hasiera batean behintzat 2005. ekitaldian erabiliko duguna baino % 50 handiagoa gutxienez izatea.
Oinarri horiek hor egonda, gainera politika publiko horizontal guztiak ere sendotuko ditugu, euskal industriaren lehiakortasuna, produktibitatea eta nazioartekotzea hobetzeko. Horretarako, beste programa batzuk abiarazi behar ditugu, ondorengoak lortzeko: enpresa berriak sortzea errazagoa izatea, finantza-tresna berriak garatu ahal izatea egoitza Euskadin izan eta nazioartean diharduten enpresa-multzoak sendotzeko; enpresen arteko lankidetza, clusterren eraginkortasuna areagotzea, dibertsifikazioa, bidegileak izateko kultura sustatzea, arrisku-kapitalaren bidez finantziatzea, ekonomia soziala lantzea, teknologia zentro berriak sortzea, industria-erabilerako lurra izatea, eta, bereziki, enpresa txiki eta ertainei (PYME deiturikoei) laguntzeko programa integral berezitua.
Hazkundea lortzeko gure estrategiaren beste oinarri sendoa iraunkortasuna izango da.
Garapen iraunkorraren alde egin behar dugu, baina iraunkorra gizartearen, lurraldearen, sektoreen, azpiegituren, energiaren eta ingurumenaren ikuspegitik. Eta asmoa hori izanik, hurrengo helburuen alde jardungo duten politikak garatuko ditugu:
- Gizartearen eta lurraldearen garapen orekatuaren alde egitea, premia handiena duten eskualdeei laguntzeko programen bidez.
- Lehen sektorearen orekaren alde egitea, gure arrantzale eta nekazarien bizitza-kalitatea hobetuta eta baserri aldean bizi diren biztanleen alde eginda, natura eta aniztasun biologikoa babesten dituztenez.
- Azpiegituren politika garatzerakoan, irisgarritasuna eta iraunkortasuna eskatzen duten irizpideak betetzea, eta horretarako, garraio publikoari eta trenbideetako eta itsasoko komunikabideen sareei lehentasuna ematea, oreka intermodala gordetzeaz gainera. Hori guztia Garraio Iraunkorraren Plan Zuzentzailea betetzearen bidez egingo da, kontuan izan behar baita 2012. urtera arte dituela zehaztuta ildo estrategikoak. Horren arabera, abiadura handiko trenbide bat eraikitzea aurreikusten da (bidaiari eta salgaiak eramateko balio izango duena) Europarekin eta Penintsularekin zuzenean lotuta egoteko.
- Euskadiko energiaren arloko plan estrategiko berria garatzea, gas naturala eta energia berriztagarriak gero eta gehiago erabil daitezen, energia aurreztu eta atmosferara gas kutsakor gutxiago bota dadin eta Kyoton hartu ziren konpromisoak betetzeko modua egon dadin.
- Garapen Iraunkorraren Euskal Estrategia aurrera eramateko liderrak izatea, 2020. urtera bitartean gure eguratseko airearen kalitatea hobetuz, ibaiak eta itsasoa garbituz, kutsatutako lurrak berreskuratuz, hiri-hondakinak eta industriakoak gutxitu eta birziklatuz, eta naturguneak eta babestutako eremuak gero eta gehiago izatea lortuz.
I.3) Munduratzeko proiektu bat
Jaurlaritzak aurrera eramango dituen ekintzen hirugarren ardatz nagusia Euskadik atzerrian irudi ona izan dezala sustatzea da. “Unibertsala onartu eta gurea eskaini”, horrek izan behar du herri gisa dugun misioa, elkarri gero eta lotuago eta globalizatuago dagoen mundu batean. Hori dela eta, munduko joerentzat ateak zabalik dituen herri irekia bihurtu nahi dugu Euskadi, mugaz bi aldeetako euskal lurraldeen arteko barne-harremanak bultzatuko dituen herria, atzerrian bizi diren euskaldunekiko loturak sendotuko dituen herria, Europan eta munduan gero eta leku handiagoa izango duen herria, eta premia handiena duten herriekiko elkartasuna areagotuko duen herria.
Nola? Europa barruko euroeskualde bat sortuz,
Horretarako, Nafarroako Foru Erkidegoarekin eta Akitaniarekin historia, kultura, ekonomia eta gizarte arloan ditugun loturak sendotuko ditugu, Europa barruan mugaz gaindiko euroeskualde bat garatu eta Europako ardatz atlantiarrean denok ditugun interesen alde egiteko.
Europan gero eta gehiago agertuz,
Horretarako, gero eta sarriago parte hartuko dugu Batasuneko erakundeetan eta Batasuneko erabakiak hartzen diren guneetan. Europako beste eskualde eta herri batzuekin gero eta harreman handiagoak izango ditugu. Europako eskualde arteko foroetan gero eta ordezkaritza zabalagoa izaten saiatuko gara, eta beste horrenbeste egingo dugu Uztai Atlantiarraren Batzordean ere; Europa barruko “zeharbide” garrantzitsu horretan Euskadik duen posizio estrategikoa sendotuko dugu.
Nazioartean gero eta leku handiagoa hartuz eta atzerrian bizi diren euskal gizataldeekiko harremanak sendotuz,
Euskadik gaur egun atzerrian dituen ordezkaritza ofizialak sendotu eta beste bulego batzuk irekitzen jarraituko dugu, hain zuzen ere gure enpresek nazioartean leku handiagoa izateko eta gure jarduera politikoa eta erakundeena garatzeko, lehentasunezkoak diren beste herrialde eta eremu geografikoetan.
Era berean, euskal kultura osotasunean eta gure nortasunaren adierazgarri gisa atzerrian agerrarazteko ahaleginak bultzada handia hartuko du Euskadi Institutua abiarazita; institutu hori beste tresna garrantzitsu bat izango da Euskadirekin historikoki harreman estuak izan dituzten herrialdeekiko loturak areagotzeko, bereziki Europan eta euskal giza taldeak eta euskal etxeak dauden herrialdeetan. Ildo horretatik, atzerrian bizi diren euskal herritarrekiko harremanak sendotzen jarraituko dugu, eta horretarako, elkartrukeko eta gazteek Euskadin ikasteko programak abiarazi, politikoki euskal herritarrak izan eta arazoak dituzten pertsonei laguntzeko moduak ezarri eta Euskal Emigrazioaren Museoa ere sortuko dugu.
Munduan gutxien garatuta dauden herrialde eta eskualdeekiko elkartasuna areagotuz,
Gure nortasunaren ezaugarri bereizgarrietako bat elkartasuna da. Euskal Herriak egunen batean solidario izateari uzten baldin badio, nortasun unibertsala duen herria izateari ere utziko dio. Eta, beraz, gure nortasunaren ezaugarri horrekiko koherentziaz, garapenaren aldeko elkarlanean aurrera daramagun politika sendotuko dugu, Nazio Batuen Milurtekorako Adierazpenean jasotako helburuekin bat. Horretarako, Kooperazioko Lege bat eta lau urteko Kooperazioko Plan Zuzentzaile bat igorriko ditugu Legebiltzarrera, komunitate txiroenetan bizi direnekin, gatazka-guneetan bizi direnekin eta estatutik izan ez eta giza eskubideak urratuta dituzten herriekin euskaldunok dugun elkartasuna sendotzeko; gure jardunean generoaren ikuspegia erabili, laguntzen eraginkortasuna bermatu, proiektuak irabazteko asmorik gabekoak izatea ziurtatu eta gobernuz kanpoko erakundeekin koordinaturik aritzea bultzatuko dugu.
_ _ _ _ _ _ _ _
Azken batean, orain arte aipatu ditudanak dira, laburbilduz, Jaurlaritzak aurrera eramango duen kudeaketaren ezaugarri nagusietako batzuk.
Horren inguruan, berriki lortutako koalizio-akordioan esaten dena ikus dezazuen eskatzen dizuet, bertan 200 konpromiso baino gehiago aipatzen baitira, eta konpromiso horiek baitira Euskadiko gizartearekin legealdi honetarako kudeaketa-arlo guztietarako “izenpetu” dugun kontratuaren muina.
Aipatu berri ditudan ekimenak adibide nabarmenetako batzuk baino ez dira, legealdi honetako hiru erronketako bati buruz, hau da, gobernagarritasunari buruz, hartu ditugun konpromisoen berri emateko. Jarraian, baina, nire hitzaldiaren bigarren zatia garatzeari ekingo diot, alegia, Koalizioak lehentasunezko beste bi konpromisoei zer nolako erantzuna emango dien azaltzeari. Hauek dira beste bi konpromiso horiek: hau da, bakea eta normalizazio politikoa.
|
